کلیسای گریگوری

    در سال 1676 ميلادي مقارن با سلطنت شاه سليمان صفوي کليساي استپانوس مقدس ارامنه گريگوري ساخته شد. کليساي گريگوري پس از 255 سال مقاومت در برابر بلاياي طبيعي سرانجام بر اثر آسيب هاي وارده تخريب گرديد و بر اساس کتيبه سنگي واقع در سردر کليسا، به سال 1931 ميلادي با کمک هاي مالي هيات امناء کليسا، شوراي خليفه گري ارامنه اصفهان و کمک هاي مالي مردم، کليسائي به مراتب بزرگتر و با شکوه تر در محل کليساي اوليه ساخته شد و بر اساس کتيبه سنگي در پيشاني ورودي حياط کليسا، سال اتمام 1936 ميلادي مي باشد. کليساي گريگوري با پلان مستطيل شکل به ابعاد 13×21 متر 273 متر مربع مساحت دارد. بخش ورودي کليسا فضايست چند وجهي با شش ستون سنگي رفيع به ارتفاع 4 متر که ناقوس خانه با 5/3 متر ارتفاع با گنبد مخروطي شکل(هشت ضلعي مخروطي) در بالاي آن قرار دارد که مجموعاً پيشخوان ورودي را تشکيل مي دهند. دو عدد ناقوس جهت فراخوان مومنان به دعا و نيايش قبلاً در اتاقک ناقوس وجود داشته که هم اکنون در مخزن نگهداري مي گردد. تالار اصلي کليسا به ابعاد 11×25/20 متر جهت گردهمايي ارامنه براي اجراي مراسم مذهبي احداث گرديده است، تالار بدون ستون و با سقف آهنگ چوبي، به شکل کلاله دار است که 80/7 متر ارتفاع دارد. در جبهه شرقي تالار، سکو ومحراب با قوس جناغي قرار دارد که با 4 پله از کف تالار قابل دسترسي است. در طرفين محراب دو اتاقک به ابعاد 2×50/2 متر مربع که محل اجراي مراسم مذهبي است وجود دارد. کف تالار با آجرهایي به ابعاد 5×19×19 سانتي متر مفروش شده است و مصالح مورد استفاده در ساخت ديوارها از سنگ لاشه و آجر با ملات گل و گچ مي باشد، نور مورد نياز از طريق 16 پنجره مشبک با قوس جناغي که به طور قرينه در بدنه ديوارهاي شمالي، جنوبي و غربي تعبيه گردیده، تامين مي گردد. کليسا داراي سه در مي باشد که در اصلي از زير برج ناقوس واقع در ضلع غربي و دو در ديگر يکي در وسط ضلع شمالي و ديگري در ضلع جنوبی  تعبيه شده است که در جنوبي به حياط خلوت و در شمالي به صحن حياط اصلي کليسا منتهي مي گردد. فضاي داخلي کليسا عاري از هرگونه تزئينات وابسته به معماري است. ليکن تابلوهاي تمثال حضرت مسيح، مريم و وارطان ماميکونيان سردار بزرگ لشگر ارمنستان، سطوح بدنه را مزين نموده است. از جمله شخصيت هاي برجسته مذهبي آراميده در کليسا می توان به دريزنيک وارتاپت يرکاراکسيان(1922-1862م)، نايب خليفه ارامنه جلفاي اصفهان و رهبر ديني ارامنه همدان و اراک و کشيش در خاچاطور و چند شخصيت برجسته ديگر و همچنين حوضچه سنگي غسل تعميد با کتيبه سنگي مربوطه، در منتهي اليه ديوار شمالي کليسا اشاره نمود.