پیشینه تاریخی

 

بررسي و شناخت اوضاع فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي و مذهبي كشور، در طول تاريخي از حدود 2550 لغایت 2750 سال پيش، كه يكي از ادوار مبهم و تاريك مي باشد، به عنوان يكي از مهمترين پروژه ها و دغدغه های علمي پژوهشگران عرصه تاریخ و باستان شناسی  محسوب مي گردد.  به همين جهت محوطه باستاني هگمتانه به عنوان مقر حكومت دولت مادها از طرف پژوهشگران، محققين و باستان شناسان، شناسائي و معرفي گرديده است. فلذا دستيابي به موارد و شواهدي در رابطه با مسائل علمي فوق الاشاره به عنوان يك پروژه با اهميت، در راستاي  فعاليتهاي فرهنگي كشور محسوب مي گردد.

دستيابي به آثار و مداركي در رابطه با تاریخ ماد از مدتها پيش سرلوحه برنامه هاي علمي پژهشگران سایر کشورها نیز بوده است و به همين دليل هیاتی به سرپرستی آقاي فوسه از طرف دولت فرانسه در سال 1913 ميلادي وارد همدان شد، تا به اين امر مهم جامع عمل بپوشاند، متاسفانه كوشش هاي اين هيات فرانسوي مثمر ثمر واقع نگرديد و فوسه نااميدانه ايران را ترك نمود و جامعه بين المللي باز هم از چگونگي تاريخ دويست ساله ايران بي اطلاع ماند. درسالهاي 1347 لغايت 1354 مقدمات تازه اي جهت فعالیت های پژوهشی با خريد تعدادي از املاکی كه بر روي تپه باستاني هگمتانه ساخته شده بود فراهم گردید و در نهایت منجر به آزادسازي 25 هكتار از عرصه این محوطه تاریخی گردید و در این میان كوششهاي بين اللملي جديدي براي دستيابي به مدارك باستاني درون تپه هگمتانه آغاز گردید. اما پيروزي انقلاب اسلامي ايران به باستان شناسان ايراني فرصت داد تا بخت خود را بيازمايند، به همين دليل از سال 1362 هياتهاي باستان شناسي ايران به همدان وارد و فعاليتهاي پژوهشي خود را آغاز نمودند.

كوششها ودستاوردهاي باستان شناسان ايران بهمراه ساير متخصصين و دست اندكاران ايراني درسطح وسيعي در ايران مطرح گرديد و حتي به مجامع علمي و دانشگاههاي كشورهاي ديگر نيز گسترش يافت.

ازطرف ديگر، آغاز تحقيقات باستان شناسي، در سال 1362، سازمان ميراث فرهنگي را به تلاش و كوششي در جهت ساماندهي تپه هگمتانه وادار نمود. بطوريكه در طول یازده فصل كاوش، سازمان ميراث فرهنگي توانست چهره نامناسب تپه را به يك فضاي مطبوع و علمي و فرهنگي تبديل نمايد. وجود موزه موقت هگمتانه، آزمايشگاه، آتليه عكاسي و نيز ايجاد پوشش براي آثار معماري مكشوفه و تبديل آن به يك موزه طبيعي در دل تپه و نيز ايجاد فضاي سبز و مسیرها و معابر تردد بازدید کنندگان، بخشي از این كوشش ها بود. اكنون وقتي كه بازديدكنندگان داخلي و خارجي از ميدان هفت تير(اکباتان) وارد تپه هگمتانه مي شوند، در مقابل خود فضاي مطبوع وزيبايي را مي يابند كه براحتي و با آسايش مي توانند در خيابانها و معابر آن گام برداشته و از آثار و مدارك علمي به نمايش گذاشته شده، بازديد نمايند. اما اين هنوز گامهاي اوليه اي است كه سازمان ميراث فرهنگي كشور برداشته و هنوز راه درازي براي ايجاد كامل مجموعه تاريخي، فرهنگي هگمتانه باقي مانده است. اما چگونه مي توان به هدف نائل گرديد؟ آنچه مهم است، اينكه تپه هگمتانه در دل شهر همدان قرار دارد و در دل اين تپه باستانی، يك شهر عظيم با حصارها، برجها، كاخها، معابر، آرامگاهها وخزائن و غيره نهفته است و در طول سالهاي آينده اين آثار از زير خاك خارج خواهد شد. خارج كردن شهر باستاني از درون خروارها خاك و معرفي آن به دنيا  از يك طرف و ايجاد فضاي علمي فرهنگي و رفاهي از طرف ديگر، مسائلي است كه  بايد با فعالیت های گسترده علمي و مطالعاتی، صورت پذيرد. افق آينده مجموعه تاريخي، فرهنگي تپه هگمتانه اين است كه با توسعه تحقيقات علمي در سالهاي آينده، شهر يا مقرحكومتي شناسائي خواهد شد و در اطراف آن تمام امكانات لازم بر اساس طرح جامع و تفضیلی براي ساماندهي ايجاد گردد تا صدها و هزاران گردشگر داخلی و خارجی كه سالهاي آينده از دروازه شهر باستاني هگمتانه به شهر وارد مي شوند، امكان يابند به شكل آبرومندانه و با يك برنامه منظم از مجموعه تاريخي،  فرهنگي هگمتانه بازديد نمايند. اكنون كه ما هنوز اولين گامها را در طول سالیان گذشته با قبول مشكلات و نارسائيها برداشته ايم، هر روز روند رو به افزايش بازديدكنندگان داخلي و خارجي ادامه دارد. با اين وجود نياز به يك طرح همه جانبه درجهت ساماندهي مجموعه كامل فرهنگي، تاريخي تپه هگمتانه احساس مي شود.