عرصه و حریم

 

محوطه باستانی هگمتانه با قدمت دیرپای خویش بعنوان یکی از قطب های تاریخی ایران میراث ماندگاری از خاستگاه و تمدن ادوار تاریخی ایران خصوصاً تمدن ماد، هخامنشی و اشکانی و ...  را همچون دری پنهان در سینه خویش به ودیعه نگاه داشته که در راستای کشف و بیان رازهای ناگشوده تاریخ و تمدن خفته در آن ضرورت تامل و توجه بدان را دو چندان افزوده است.

آنچه که مسلم است به منظور آزادسازی عرصه محدوده محوطه تاریخی هگمتانه برنامه جامعی طرح و برنامه ریزی گردید و اقدامات مهمی در خصوص املاک واقع در روی عرصه محوطه تاریخی در سالیان قبل از انقلاب اسلامی توسط سازمان میراث فرهنگی آن زمان انجام گرفت بطوریکه قسمت عمده ای از خانه های مسکونی واقع در عرصه محوطه به منظور آماده سازی محیط جهت شروع کاوشهای علمی باستان شناسی آغاز گردید و کار خرید و تملک و تخریب بخشی از منازل مسکونی از سالهای 1347 و 1348 آغاز و تا پایان سال 1354 با خرید حدود 900 واحد مسکونی و تجاری، بیش از نیمی از عرصه تپه هگمتانه به وسعت 250000 مترمربع (25 هکتار) بعنوان فاز اول، آزادسازی و محوطه بوسیله دیوار خشتی محصور گردید.

روند آزادسازی عرصه و حرایم باقی مانده محوطه باستانی هگمتانه بعد از انقلاب به کندی ادامه یافت و با تخصیص اعتبارات از محل طرحهای عمرانی ملی و یا زمین معوض واقع در شهرک های شهید مدنی و شهید بهشتی، امر خرید و آزادسازی عرصه محوطه باستانی تداوم یافت، بطوری که بعد از انقلاب حدود 250 پلاک مسکونی و تجاری محوطه به وسعت ( 5 هکتار تا سال 1390 ) خریداری و تملک و به محوطه اثر اضافه گردید.

با توجه به بازنگری صورت گرفته در عرصه و حریم محوطه باستانی هگمتانه، اکنون حدود 50 واحد مسکونی و تجاری در عرصه باقی مانده که بیشتر محدوده انتهای خیابان اکباتان و بخشی از بازار آهنگران را در بر می گیرند،  و می توان امیدوار بود در مدت زمان کوتاهی با تخصیص اعتبارات لازم و با خریداری املاک مذکور، کل عرصه اثر تاریخی تپه هگمتانه آزادسازی گردد.

آنچه که محرز است  از مجموع 40 هکتار وسعت این اثر باستانی، طی سالیان گذشته حدود 30 هکتار از املاک و اراضی واقع شده در عرصه توسط سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری خریداری و تملک گردیده و در بخش هائی از آن کاوش های باستان شناسی  صورت پذیرفته و آثار و نتایج حاصله از حفاری های علمی به دست آمده از آن، در داخل سایت و موزه ای در همان مکان نگهداری و در معرض دید میراث دوستان قرار گرفته است . 

لازم به توضیح است سازمان میراث فرهنگی تا کنون با استفاده از اختیارات قانونی مندرج در قوانین موضوع، راساً اقدام به خرید و تملک اراضی، املاک، سرقفلیها و مستحدثات اشخاص حقیقی و حقوقی واقع در عرصه محوطه باستانی هگمتانه شهر همدان، بنام دولت جمهوری اسلامی با حق استفاده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور نموده و کارشناسی املاک توسط یک هیات سه نفره از کارشناسان خبره انجام می پذیرد که هر سه آنها کارشناس رسمی دادگستری بوده  و کارشناسی املاک صرفاً بابت عرصه و اعیان و یا سرقفلی املاک با احتساب حق امتیاز آب ، برق ، گاز و محوطه سازی ساختمان می باشد.